Home / SPEECHES / Speeches by Royal Family / Faka'ali'ali Ngoue Tongatapu 2012: To Folofola 'a 'Ene 'Afio Tupou VI

Faka'ali'ali Ngoue Tongatapu 2012: To Folofola 'a 'Ene 'Afio Tupou VI

E-mail Print PDF
19 'Okatopa 2012 Ko e To Folofola 'a 'Ene 'Afio Tupou VI lolotonga 'ene huufi e Faka'ali'ali Ngoue 'o e Vahefonua Tongatapu he 'aho 19 'o 'Okatopa 2012, 'i he Mala'e Manamo'ui, 'Atele.

Ko e Tala Fakatapu e kuo ‘osi hono aofaki pea ‘oku ou kole ke u Hufanga ai.

‘Oku ou tuku ‘a e fakafeta'i ki he ‘Otua Mafimafi´ ‘i he ‘Ene tataki mo fakafaingamālie ‘a e ‘aho ni, ke tau kau fakataha mai ki he  Faka'ali'ali Ngoue ‘a e Vahefonua Tongatapú.

Ko e Vahefonua Tongatapú ‘oku fakama'unga mai kiai ‘a e me'a kotoa pē ho tau fonua ni.  ‘Oku lahi taha pē ‘i he ngaahi vahe fonuá, tokolahi taha hono kakai pea to e leleiange foki mo e ngaahi fetu'utaki mo Tu'apule'angá.  ‘Oku pehē pē  ki he ngoue´ ‘i hono uta ki Tu'apule'anga, ‘oku fakafou atu mei Tongatapu ni.

Ko e Ni'ihi eni ‘o e Ngaahi Kaveinga kuo tuku mai ‘e he Potungāue ‘i he fakahoko fakata'u ‘o e Faka'ali'ali Ngoue:

1       Ke Lato pea Malu ‘a e Ma'u Me'atokoni ‘a e Fonuá, pea ke fakatupu mo'ui lelei  ki he tokotaha kotoa pē;
2.       Ke to e fakalahi ‘a e mahu'inga, lahi mo kehekehe ‘a ‘etau koloa mei he Ngoué, Fakamea'á mo e Toutai, ‘oku uta ki Mulí;
3.       Pea ke lava foki ke ako'i ‘a e fānau mo e to'utupu ‘o e fonuá ke nau ‘ilo mo mahu'inga'ia ‘i he Ngoué, Toutaí mo e Ngāue Fakamea'á.

‘Oku hā mei he fakamatala ‘a e Potungāue Ngoué, ‘oku ‘i he ‘eka ‘e fa mano valuafe tupu [48,226.5] ‘oku fe'unga ke ngoue'i ‘i Tongatapu ni. Ka, ko e peseti ‘e 12% na'e ngoue'i, kae li'aki ta'engoue'i ‘a e peseti ‘e 88%.

Ko e pa'anga hū mai mei he fakamāketi ‘o e ngoué mo e toutaí ´i he ta'u kuohili, ko e $11 miliona, mei he peseti pe koia, ‘e 12% ho tau kelekele ‘oku ngoue'í.  Kapau 'e lava ke fakamāketi ‘a e fua ‘o e fonuá, pea ‘e ala lava ke hiki hake ‘a e lahi ‘o e kelekele ‘oku ngoue'i´ ki he peseti ‘e 50 pe ofi ki ai.  Ko e lahiange ia mo e faingamālie ke ‘inasi ‘a e Tonga kotoa ‘oku malava ‘o ngoue, toutai pe ngāue mei falehanga ‘i he faingamālie ‘o e koloa hū atu ki Tu'apule'anga.

Ko e malu mo e lato fakame'atokoni 'i he ‘uhinga ‘a e Kautaha FAO, ‘oku hoko ia ‘i he taimi ‘oku faingamālie fakasōsiale, mo

faka'ekonōmika, ‘o ma'u ‘a e me'atokoni fe'unga, mo mohu ivi, ‘o fakatātau ki he fiema'u ‘a e tokotaha kotoa pē, pea ke ne ma'u ai ‘a e sino ‘oku longomo'ui mo mo'ui lelei foki.

Ko hotau fonua ni, kuo mahino ‘a e lahi ‘o e me'atokoní, ka,

‘oku ‘ikai ke palanisi mo ‘etau feinga ke longomo'ui.  ‘Oku fiema'u ke fakapotopoto'i ‘a hono ma'ú, ke fakatupu mo'ui lelei pea fakasi'isi'i foki ai mo e ngaahi faingata'a'ia ‘oku mo'ua ai hotau kakai ´o fakatupu ‘e he ma'u me'atokoní.

‘Oku fiema'u ke toe vāofiange pea ke fengāue'aki fakataha mo feongoongoi ‘a e ngaahi sekitoaa ngāué, kae lava ke lele ‘i matangi ‘a e ngaahi feinga kotoa pē hotau fonua ni.  Pea ‘oku tau faka'amu pē, ‘e a'usia ‘e he 'etau fānau´ mo e to'utupu´ ‘a e mahu'inga'ia ‘i hotau kelekelé, he ko e tāpuaki ki he kaha'ú ha ngoue, pē ko ha fu'u ‘akau ‘oku tau tō kiai.   ‘Oku tatau pē mo e fiema'u ke fakapotopoto'i ‘a hono toutai'í ‘a e koloa ‘o ‘ōsení, kae tukuange ha faingamālie ke fakatupu ai ke toe lahi ange, ke ‘inasi ai mo hotau tukufakaholo´.

‘Oku ‘oatu ‘a e fakamālō ki he Minisitā mo ‘ene Potungāue, pea pehē ki he kau ngoué, kau nimamea'a mo e kau toutai, koe'uhi ko e ngāue kōtoa ke fakahoko ‘a e Faka'ali'ali Ngoue ‘o e ta'u ni.  ‘Oku tau ‘amanaki ‘e lava pe, ke a'u atu ki Tōkelau Mama'o pea pehē foki ki he Fatafata Mafana ‘i he kaha'u

‘Oku ou fiefia ke "Faka-‘atā ‘a e Faka'ali'ali Ngoue ‘a e Vahe fonua Tongatapu´ ke tau ‘inasi Kotoa ai".

TUPOU VI

NGATA'ANGA

Tukuatu 'i he ngofua mei he: 'Ofisi 'o e Palasi, Office of the Lord Chamberlain, Nuku'alofa, 2012.

 

Who's Online

We have 797 guests online

PUBLIC ENTERPRISES