Home / SPEECHES / Parliamentary Addresses / Huufi Tuku Fale Alea 'o Tonga: To Folofola mei he Taloni

Huufi Tuku Fale Alea 'o Tonga: To Folofola mei he Taloni

E-mail Print PDF
18 'Okatopa 2012 Ko e To Folofola ' a 'Ene 'Afio Tupou VI 'i he Huufi Tuku 'o e Fale Alea 'o Tonga 'i he 'aho Tu'apulelulu, 18 'Okatopa, 2012.

Na'e fakafofonga'i 'a 'Ene 'Afio 'e he Tama Pilinisi Kalauni Tupouto'a 'Ulukalala kae'uma'a 'a e Nopele makehe 'e ua ko Lord Kalaniuvalu Fotofili mo Lord Ve'ehala.

Tapu mo e Sea

Tapu mo e Palēmia mo e Hou'eiki Minisitā ‘o e Kapineti

Tapu mo e Kau fakafofonga ‘o e Hou'eiki Nōpele pea

Tapu mo e Kau Fakafofonga ‘o e Kakai.

‘Eiki Sea, ‘Oku ou tuku ‘a e fakamālō ki he ‘Otua Mafimafi ‘i he ‘ene tataki mai ‘etau fononga ‘i he to'u Fale Alea koení pea ‘oku ke laumālie lelei pē.

Ko e to'u Fale Alea ‘eni na'e lahi hono ngaahi polé, ka na'e malava pē hono tatakí mai ‘i he tokoni ‘a e ‘Eiki. Ko e taha ‘o e ngaahi pole ‘o e ta'u ni, ko e fokotu'u ‘o e ‘Paloti ke Fakamālolo'i ‘a e Palemiá', ‘aia na'e lava lelei pē ‘e he Falé ke solova, ‘o fakatātau ki he Tu'utu'uni ‘a e Konisitūtone, ‘i he uike kuohili atú,

Ko e Taimi, ‘oku mahu'inga koia, ‘oku ou tapou kiate kimoutolu ke mou ngāue fakataha kae lava ke fakalaka kimu'a ‘a e fonua.  Koe'uhi. neongo ‘a e lahi ‘o e taimi ‘oku ‘ikai ke fai ai ha felotoi pē lava ke fai ha

femāhino'aki ki he fai kehekehe ‘o e tuí ka, ‘oku totonu ke tu'ukimu'a ma'u pe ‘i he ‘etau fakakaukaú ‘a e lelei fakalūkufua ‘a e fonuá, ‘o ‘ikai ko e fiema'u fakafo'ituituí pē ko e tui fakapolitikalé.

‘Eiki Sea, Na'a ku hopoki ‘i he mahina Siulai, ‘a e Ngāue ki he Ma'u'anga Ivi mei he La'aá, ‘oku ‘iloa ko ‘Maama Mai.' Koia, ‘oku ‘iai ‘a e palani ‘a e Pule'angá, ke fokotu'u ha ngāue ki he Ma'u'anga Iví tatau ma'ae Vahe Hahake, ‘Otu Motu ‘o Ha'apai pea mo Vava'u, ‘o fakatātau ki he Palani Ngāue ki he Ma'uanga Ivi pea pehē ki he Tokoni mei he ngaahi fonua muli. ‘Oku tau ‘amanaki ‘e tokoni ‘a e ngaahi ngāue ko'eni ke to e holoki hifo ‘a e totongi ‘o e ‘uhilá pea pehē ki he Feliliuaki ‘o e ‘Eā.

‘Eiki Sea, ‘Oku kei tu'u lavea ngofua ‘a e tu'unga faka'ekonomika ki ha ngaahi makatu'unga mo e ngaahi liliu ‘i Tu'apule'angá, ‘aia ‘oku ‘ikai ke tau malava ke mapule'i.  Kaneongo ‘a e faingata'ia ‘a e tu'unga faka'ekonomika, na'a tau malava pē ke matu'uaki ‘a e ngaahi peau ‘i he kuohili, ‘i hono tauhi mo mapule'i lelei ‘a e tūkunga lolotonga pea pehē pē ki he ngaahi fakamole ‘a e Pule'angá. Na'e fakatokanga'i foki ‘a e pa'anga hulu si'i mei he Patiseti ‘o e Ta'u Fakapa'anga kuohili. Koia, ‘oku fakahoko ‘a e ngāue ke fokotu'u ‘a e Komiti, ke faka'ai'ai ‘a e fakatupukoloa ‘i he sekitoa ‘o e pisinisi taautahā pea pehē ki he ngaahi Fokotu'u Ngaue ‘oku fakahoko ‘e he Poate ki he Ngāue Takimamatá.

Koia, ‘oku kei ‘i he tu'unga ke tau matu'aki tokanga ke to e fakakake hake ‘a e tu'unga faka'ekonomika kuo tau a'usia.

‘Oku māhino mei he Faka'ali'ali ‘o e fua ‘o e Fonuá, ko e faingāmalie ki he langa hake ‘o e fonua ‘oku ‘i he Kelekele pea pehē ki ‘Oseni. Koia, ‘oku ‘iai ‘a e ‘amanaki ‘e to e fakafoki pē ‘a e Ngoué mo e Toutai, ki hona tu'unga totonu, ki he langa hake ‘o e tu'unga faka'ekonomika ‘o e fonuá.  Ko e me'a pe ‘oku toé, ki he Pule'angé pea mo e Sekitoa Pisinisi Fakatāautaha, ke nau vakai'i ‘a e founga ke fakapapau'i ai ‘a e maketi ki he uta ‘o e fua ‘o e fonua.

‘Eiki Sea,   ‘Oku fakafiefia foki ‘a e fokotu'u ‘o e Polokalama koeni ki he Tokangaekina ‘o e Kau Toulekeleka ‘o e Fonua, ‘aia ko e kupu mahu'inga eni ‘o ‘etau nofo fakafonuá.  Ko e vāhenga si'isi'i koia ‘oku tuku atú, ko e faka'ilonga'i pē ia mo e fakamālō'ia ‘o e ngaahi ngāue lelei na'a nau fakahoko ma'ae fonua.

‘Oku tau fiefia kotoa pē ‘i he Ngāue Tauhi Melino ‘oku fakahoko ‘e he Patuni mei he Tau Malu'i Fonua pea pehē ki he kau ‘ofisa Polisi ‘oku nau ‘i he ‘Otu Solomoné, pea pehē foki ki he Ngaahi Konga Kau ‘a e  Tau Malu'i Fonua ‘oku nau fakahoko ‘a e Ngāue Fakamēlino ‘i Afghanistan.

‘Eiki Sea, ‘Oku kei takiekina ‘a e tōkangá ki he lahi ‘o e Ngaahi Mahaki ‘oku ‘ikai ke pipihi. ‘Aia ko e founga pē ki hono fakafepaki'i ko e fakahoko ha ngaahi liliu ki he ‘etau founga ma'u'anga mo'ui.

‘Oku kei tu'ukimu'a pe ‘a e mahu'inga Ako pea pehē ki he fiema'u ke Ngāue fakapotopoto'aki ‘a e koloa ‘oku tau ma'ú. ‘Oku tau fakatokanga'i mo e ngaahi pole ‘o e Fēliliuaki ‘o e ‘Ea.  Koia, ‘e fiema'u ‘i he ngaahi Va'a kotoa ko'eni ‘a e tokoni mo e fengaue'aki vaofiange ‘a e ngaahi sekitoa koeni, koe'uhi kae lava ke langa hake ‘a e fonua ‘i he kaha'u.

‘Eiki Sea, ‘Oku ‘oatu ‘a e fakamālō pea pēhē ki he ‘Eiki Palemia mo e Hou'eiki Fakafofonga kotoa ‘o e Fale, koe'uhi ko e ngaahi ngāue kuo lava ‘i he ta'u ni.

Talamōnú atu kiate kimoutolu hono kotoa.

TUPOU VI

NGATA'ANGA

Tukuatu moe ma'u e ngofua: 'Ofisi Palasi, Lord Chamberlain Office, Nuku'alofa, 2012.

Last Updated ( Wednesday, 21 November 2012 19:58 )  

Who's Online

We have 480 guests online

PUBLIC ENTERPRISES