Home / NEWS TODAY / Press Releases English / Tongan version

Press Releases Tongan version

The Tongan version of the English Press Release versions.(Ko e liliu faka-Tonga e ngaahi ongoongo faka-Pilitania)

Me'a 'a e 'Eiki Minisita fekau'aki mo hono tuku atu ki tu'a 'a e tu'utu'uni fakafonua ki he ngaahi ngaue fakalakalaka 'a fafine mo tangata.

E-mail Print PDF

Tongan | English ME’A E ‘EIKI MINISTA ‘O E NGAAHI NGAUE FAKALOTOFONUA, NOPELE VAEA, ‘I HONO TUKU ATU KI TU’A ‘A E TU’UTU’UNI FAKAFONUA KI HE NGAAHI NGAUE FAKALAKALA ‘A FAFINE MO TANGATA 2014 NA’E TO E VAKAI’I, MO E PALANI NGAUE 2014 - 2018

Tapu mo e ‘afio ‘a e Ta’ehamai hotau lotolotonga;
Tapu mo Kingi Tupou VI , Kuini Nanasi Pau’u, Hou’eiki mo Ha’a Tauhi Fonua;
Tapu mo e ‘Amipasitoa ‘o Siapani, Hai Komisiona Le’ole’o ‘o ‘Aositelelia moe kau fakafofonga e ngaahi Pule’anga mei Muli;
Tapu mo e Sea ‘o e Komiti Kakato mo e Sea ‘a e Komiti ‘a e Fale Alea ki he Ngaahi Ngaue ki tu’a ‘a e Fale Alea ;
Tapu mo Faifekau Toketa ‘Ungatea Kata mo Ha’a Lotu

Tapu mo e kau fakafofonga mei he ngaahi Potungaue ‘a e Pule’anga pea pehee foki ki he kau fakafofonga e ngaahi kautaha ‘ikai fakapule’anga, mo e ngaahi kulupu kehekehe  ‘oku mou ‘i heni he pongipongi;
Tapu ki he kau pule fakavahe mo e kau ‘ofisa kolo kotoa ‘oku mou me’a heni he pongipongi, pea pehee foki  kiate kimoutolu ‘oku mou me’a mai he ngalu’ea.

‘Oku ou manatu ki he ‘api ’i ihe taimi na ‘e kotofa ‘ai he La’a kuo Unga fonua, ‘ a e Tungi Arcade, pea mo e fatoka na’e fatu ‘aki ‘a e fakataha ‘a kakai fefine, na e ilo’a ko Pesanga, pe ko e Pan Pacific ‘a e Kakai Fefine ‘o e Pasifiki pe a mo Tonga Hahake ‘O Esia.

‘Oku ou fie kaunga fiefia ke fakaha ‘a e Nga’ahi Tutu’uni Ngaue ‘a e Pule’anga ki he Ngaahi Ngaue Fakalakalaka ‘a e kakai Fefine pea mo e kakai Tangata 2014, ko e ngaahi ola mei he ngaahi ngaue ‘o e 2002, na’ e ha ia mei he fakaola ‘a e Tama Palemia pea mo e Pilinisi ko Ulukalala, Lavaka, Ata. Ko e ngaahi ola ‘o e fekumi ‘o e ‘aho ko ia oku tu’unga ai ‘a e ‘aho ni.

Ko e makatuliki ta’u’olunga ‘i he kuo hili ‘oku tauhi ko e makatu’u ‘a e oku pehe hono fakalea, “ Ko e famili ko e makatuliki ‘ia ‘o ngaue fakalakalaka ‘o ha’a fefine mo ha’a tangata”.

Kuo mou me’a mai ki he ngaahi fakamatala na’e fa’u ‘o e taumu’a ma’ae ngaahi tu’utu’uni ‘e ua kuo fakaha atu. Ko e ‘uluaki ‘o e nga’ahi tutu’uni ngaue na’e fakaha atu, ko e ngaahi ola mei he ngaahi fekumi na e fa’u ‘aki ‘o tu’unga ai ‘a e ‘aho ni, ko e makatuliki ta’uolunga ‘ i he ta’u ‘e hongofulu ma tolu kuohili, pea ko hono fakalea oku pehe ni, “ Ko e famili ko e makatuliki i a o e ngaue fakalakalaka ‘a ha’a fafine mo ha’a tangata”.

Kuo meimei lava ha ngaahi ta’u ‘e uongofulu tupu mei he ngaahi fokotu’utu’u ‘a e kautaha fakamamani lahi’a mamani, pea mo ‘enau poupou malohi ki he ngaahi fonua mo e ngaahi pule’anga ‘i he ngaahi founga palani kehekehe, ke tokonia ‘a e kakai nofo tukuhausia mo kinautolu’ ikai lava ‘o kau ki he ngaue fakalakalaka.

Ko e palani ‘a e pule’anga fakamamani lahi ki he kakai mo e fakalakalaka, na e fa’u ‘i ‘isipite ‘i he 1994 pea Beijing Declaration and Platform for Action,  i he 1995.

Ko e ongo palani fakamamani lahi e ua ko eni na’ e kamata ‘ia mei he 2000, pea na ‘e ‘amanaki ke ha ‘a e ola ‘  ihe 2014 pe ko e 2015.

Ko e ngaahi palani ngaue ko eni kuopau ke hanga ‘i he ngaahi pule’anga ‘o fokotu’u ha ngaahi lao pea mo ha ngaahi tu’utu’uni ngaue ke tokonia ‘a kinautolu nofo tukuhausia, mo kinautolu ikai fa’a kau mai ki he fakalakalaka, pea oku kau mai foki ki heni ‘a e tamaiki fefine  pea mo e kakai fefine ‘oku fakamamahi’i ‘i ‘api.
‘I he ta’u 2013 na’e tali ai ‘i he pule’anga Tonga pea mo e Falealea ‘o Tonga ‘a ia  ke Malu’i ai ‘a e Famili 2012, pea mo e lipooti na’e faka’ata ‘i he Palemia  fekau’aki pea mo e Fakamamahi ‘i ‘api.
‘Oku ha mai ko e nga’ahi fakakaukau mo e ngaahi faka’amu ko ‘eni, ‘oku ‘ikai ko e fakakaukau too mei tu’apule’anga ata’ata pe.,ka ko e Folumu pe PIF, SPC, Komoniueli, Pule’anga Tonga, ngaahi Potungaue ikai Fakpule’anga,ngaahi motu iiki, ngaahi vahenga, ngaahi kolo ‘oku nau poupou ki hono to e vakai’i ‘a e Ngaahi Tu’utu’uni  ki he Ngaue Fakalakalaka ‘a e Kakai Fefine mo e Kakai Tangata.

Ko e ngaahi taumu’a ngaue ‘e ono ‘e to e vakai’i i he Ngaahi Tutu’uni Ngaue ki he Kakai Fefine mo e Kakai Tangata.
1. Ko e famili mo e ngaahi me’ a fekau’aki;
2. Ko e ngaahi ngaue’anga mo e ngaahi koloa;
3. Ko e Ngaahi tu’unga pule ‘a e pule’anga mo e fai tu’utu’uni;
4. Ko e ‘atakai mo e feliliu’aki ‘a  natula;
5. Kakai fefine faingata’ia mo tukuhusia pea mo e;
6. Atakai lelei ke tauhi ‘a e fetoaki mo e to kehekehe ‘a e kakai fefine mo e kakai tangata ‘i he ngaahi kupu kehekehe ‘o e fakalakalaka.

Oku ‘oatu ‘a e fakamalo ki he Pule’anga ‘Aositelelia, UNESCO, UNESCAP, SPC Secretariat, PIF Secretariat. Pea oku hoko ‘a e faka’amu ke ngaue fakataha pea mo e kupu kehe hange ko e kupu ikai ngaue fakapule’anga, pulefakavahe, ‘ofisa kolo, pea pehe ki he ngaahi motu mama’o ange mei he kolomou’a.
Pea ‘oku  fiema’u ke tau vakai ka hili ha ngaahi ta’u ‘e nima mei heni kuo fakalakalaka ‘a e fonua, pea to e lelei ange ‘a e nofo ‘a e famili, kolo, fonua foki.

Fakatauange ke hokohoko atu ‘a e ma’uma’u luta ki he fonua, ke kei Tonga pe ‘a Tonga ‘oua ‘e toe liua.

 
Page 10 of 96

Who's Online

We have 106 guests online