Home / NEWS TODAY / Press Releases English / Tongan version

Press Releases Tongan version

The Tongan version of the English Press Release versions.(Ko e liliu faka-Tonga e ngaahi ongoongo faka-Pilitania)

Pa’anga ‘e $500,000 ‘Aositelelia ‘a e fo’i pulu ke vilohi

E-mail Print PDF

17 'o Ma'asi, 2016 Na’e fakahoko ‘e he Tonga Mo’ui Lelei ‘I he ‘aho 14 kihe ‘aho 28 ‘o ‘Epeleli ha ngaahi fakataha mo e ngaahi Komiti Fale’i ‘e fa ‘oku nau ngaue fakataha k i hono tau’i pe fakafepaki’i ‘a e fokoutua ‘ikai ipihi ‘i hotau fonua Ꞌ ni. Koe kamata’anga ‘eni hono ngaue’i ‘a e palani fakafonua pe  Hala Fononga ki ha Tonga Mo’ui Lelei 2015-2020 ‘i he taumu’a ko hono fakafepaki’i ‘oe ngaahi fokoutua ‘ikai pipihi pe koe faka’ai’ai ‘a e to’onga mo’ui lelei ‘i hotau fonua ni.

‘I he komiti ‘e fa ko ‘eni, ‘oku kau ki ai ‘a e kau fakafofonga mei he ngaahi potungaue kehekehe pe ‘i he fonua  ni.  ‘Oku kau fakataha ‘a e kau memipa ni ‘ ihe fetakinima hono ngaue’i ke malava a’usia ‘a e ngaahi taumu’a kuo fokotu’utu’u ke fakahoko ‘i he Hala Fononga.  Koe ngaahi komiti ko ‘eni koe:

1.     Komiti kihe Mo’ui Longomo’ui mo Fakamalohisino / Physical Activities
2.     Komiti kihe Ma’u Me’atokoni Mo’ui Lelei / Healthy Eating
3.    Komiti ki hono fakasi’isi’i ‘a e ngaahi maumau ‘a e Tapaka /Tobacco Control
4.    Komiti kihe fakasi’isi’i ‘a e maumau ‘a e ‘Olokaholo pe Kavamalohi

Ko e tefito’i ngaue ‘a e ngaahi Komiti fekau’aki ko ‘eni ‘oku nau fepoupouaki hono fa’u moe fakahoko hono ngaue’i ‘o e Hala Fononga.  
Koe Hala Fononga pe koe Palani Fakafonua ki he ngaahi fokoutua ‘ikai ke pipihi, koe palani ngaue fakata’u nima ia ‘oku lolotonga fakalele mo fakapa’anga ‘e he Pule’anga Tonga pea mo e Pule’anga ‘Aositelelia.  Kuo fakamo’oni foki ‘a e Kautaha Tonga Mo’ui Lelei pe TongaHealth pea mo e pule’anga ‘Aositelelia ki ha aleapau ‘a ia koe tokoni pa’anga ‘Aositelelia ‘e $2.1 miliona pe koe tatau ‘o e pa’anga Tonga ‘e $3.2 miliona ‘i he ta’u ‘e nima. Ko e Tonga Mo’ui Lelei foki ‘oku fakafatongia’i koe Sekelitali ki he Komiti - Fakafonua ‘a Tonga ki hono tokangaekina ‘a e ngaahi fokoutua ‘ikai ke pipihi, pe  NCDs, mo hono ngaue’i  ‘o e palani ngaue kihe 2015-2020.  ‘E fuofua tukuatu ai ha pa’anga ‘e 500,000 ‘Aositelelia ‘i he ta’u 2015-2016 kihe ngaahi hoa ngaue ‘o e Tonga Mo’ui Lelei ke nau ngaue’i ’aki ‘a e Hala Fononga.

Na’e kau atu foki ‘a e Pule ‘o e Tonga Mo’ui Lelei, Seini Filiai ki he fakataha ‘a e ngaahi Komiti Fale’i ‘e fa ‘o e Kautaha  pea na’e fakamatala’i ai ‘a e ngaahi me’a  ko ‘eni:

1.    Ngaahi taumu’a ngaue meihe Hala Fononga moe anga hono muimui’i ‘o e ngaue pea moe tokanga mavahe kihe ola ‘e ma’u ai.
2.    Palani ngaue fakata’u kihe 2015-16
3.    Vahevahe ‘o e patiseti ki he ngaahi ngaue tefito ke fakahoko.
4.    Fokotu’utu’u ‘a e ngaahi palani ngaue fakataha moe ngaahi kupu fekau’aki pe hoa ngaue ‘o fakahu atu ki he Poate ‘a e Tonga Mo’ui Lelei pea moe Komiti Fakafonua k ihe NCD ke nau faka’atā.

Koe Tonga Mo’ui Lelei foki koe sino fakahokofatongia Fakafonua ia pe koe Sekelitali kihe Komiti Fakafonua k ihono tokangaekina 'a e ngaahi fokoutua  ‘ikai pipihi pe ‘oku ‘iloa koe NCD ‘i Tonga ni, ‘a ia ‘oku ne tokanga’i mo fakapapau’i ‘oku fakahoko mo fakalele ‘a e ngaue ‘o fakatatau ki he palani moe taumu’a ngaue ‘a e Komiti Fakafonua kihe ngaahi fokoutua ‘ikai pipihi pe koe NCD. Ko hono ngaahi fatongia foki ‘oku kau ki ai hono tokoni’i mo faka’ai’ai ‘a e mo’ui faka’ehi’ehi, fetu’utaki mo fakatahataha’i e ngaahi hoa ngaue ‘o tokoni’i ke nau fakahoko ‘enau ngaue ‘o fakatatau kihe palani ngaue pea ke muimui’i mo fakama’opo’opo lelei ‘a e ngaue ‘o a’u ki hono lipooti ‘o e ngaue kuo lava fakahoko mo hono hoko atu pe fakalakalaka ‘oe ngaue ki he kaha’u.

‘I he ngaahi fakataha na’e fakahoko, na’e meimei a’u ki he peseti ‘e teau 100% ‘a e kau ma’u fakataha, pea na’e fakafe’iloaki ai pe kinautolu mo honau fatongia takitaha ‘o fakatatau ki he’enau ngaue ‘oku teu fakahoko ‘i he palani ngaue ‘a e Hala Fononga.  Koe kau memipa na’e kau mai ki ai, koe kau Pule ngaue, Sekelitali, Takilotu, kau ‘Ofisa, kau fakafofonga ‘o e ngaahi pisinisi pea pehe foki kihe kau ngaue mei he ngaahi potungaue ‘a e Pule’anga.

‘I he ‘aho 28 ‘o ‘Epeleli ne fakahoko ai ha fakataha ‘a ia ne fakatahataha’i ai ‘ae kau memipa ‘o e ngaahi Komiti Fale’i ‘e fa  ‘o e ngaahi fokoutua ‘ikai pipihi pe koe NCD fekau’aki moe kaveinga lalahi ‘e ua ‘a ia ko e:

1.    Fakahoko ‘e he Loea mei he Potungaue Lao ‘a e Pule’anga ‘a e ngaahi lao felave’i moe Kavamalohi, Tapaka, Me’atokoni pea moe Mo’ui Longomo’ui ‘oku lolotonga ngaue’aki.  Na’e fakahoko eni ‘e he ‘Loea Fale’i Ma’olunga ko James Lutui.
2.    Fokotu’utu’u ‘a e Potungaue Tukuhau moe Kasitomu felave’i mo e ngaahi liliu ‘i he tute ‘o e ngaahi koloa kehekehe pe, ke tokoni  ki hono faka’ai’ai ‘a e to’onga mo’ui ‘oku  lelei. Na’e fakahoko ‘eni ‘e he tokoni Pule ‘i he va’a Kasitomu ko Kelemete Vahe.

NGATA'ANGA

Tukuatu mei he Tonga Health

 
Page 10 of 184

Who's Online

We have 169 guests online

PUBLIC ENTERPRISES