Home / NEWS TODAY / Press Releases English / ‘Öfisi ‘Omipatimení ko e Me’afua ki he Fakahoko Fatongia ‘a e Ngaahi Potungāue mo e Ngaahi Kautaha ‘a e Pule’angá

‘Öfisi ‘Omipatimení ko e Me’afua ki he Fakahoko Fatongia ‘a e Ngaahi Potungāue mo e Ngaahi Kautaha ‘a e Pule’angá

E-mail Print PDF

22 Ma’asi, 2017 Na’e fakahoko ‘a e fuofua fakataha ‘a e ‘Öfisi ‘o e ‘Omipatimení mo e ngaahi kautaha ongoongó ‘i he taumu’a ke fakama’ala’ala ki he kakai ‘o e fonuá ‘a e ngaahi fakahoko fatongia ‘oku fakahoko ‘e he ‘ōfisí ‘i he pongipongi Mōnite ‘o e uike ni. Ko e fakataha ko ení na’e fakahoko pē ia ‘i he ‘ōfisi ‘o e ‘Omipatimení.

Na’e fakahā ai ‘e he fuofua ‘Omipatimeni ‘a Tongá ‘Aisea Tamoepeau ko e ‘ōfisí na’e fokotu’u mo fakapa’anga ia ‘e he Pule’anga Tongá ke hoko ko e me’afua ki he ngaahi potungāue mo e kautaha ‘a e pule’angá.

“Ko e ‘ōfisí ni, na’e fokotu’u ia mo fakapa’anga ‘e he Pule’angá, ke sivi’i, pea hoko ko e me’a fua ki he ngaahi Potungāué mo e ngaahi kautahá ke fakapapau’i ‘oku fakalele lelei ‘a e ngaahi ngāue’anga ‘a e Pule’angá.”

Na’e kamata ‘a e ‘ōfisi ni ‘i he 2001 mo e hingoa ko e ‘Öfisi ‘o e Komisiona ki he Vā mo e Kakaí, ka ‘i he’ene a’u mai ki he ta’u kuo ‘osí na’e liliu ai ‘a e laó, pea na’e liliu ai mo e hingoa ‘o e ‘ōfisí ki he ‘Ofisi ‘o e ‘Omipatimení ‘a ia ‘oku ‘iloa fakamāmani lahi ‘o fakatatau ki he fa’ahinga ngāue ‘oku nau fakahokó.

‘I he fakamatala ‘a e ‘Aisea na’á ne pēhē ko e liliu ko ‘eni ‘oku ‘i ai ‘a e fo’i liliu lalahi ‘e ua, ‘o fakafekau’aki mo e mafai ‘o e ‘Omipatimeni.

“Ko e liliu lahi ia ‘a hono fakahiki ‘a e ngāue’anga ko ‘ení mei he feitu’u pule’i ko ē na’e ‘i ai ki mu’á, ‘a ia ko e Hou’eiki Kapinetí pea mo e Palēmiá, hiki ia mei ai ki he Sea ‘o e Fale Aleá. Pea ‘oku kau ‘eni ia he nga’unu mahu’inga, ‘oku kau e Hou’eiki Minisitā ia he kakai ‘oku lava e ‘ofisi ko ‘ení ‘o ngāue ki ai, pea ko e toe nofo pē ko ē ‘a e Hou’eiki Kapinetí ke taliui ki ai ‘a e ‘ofisí ni ‘oku ‘ikai ke fu’u tō lelei ia, ka ‘i he fo’i hiki ko ‘eni ‘oku ne ‘omai ‘e ia ‘a e tau’atāina makehe e ‘atā ange ai ke fai ‘a e ngāue ‘a e ‘ofisí ni.”

Na’e fakahā foki ‘e he ‘Omipatimení ‘oku ‘ikai ke ‘uhinga ‘a ‘enau tali ui ki he Fale Aleá, ‘oku pule’i kinautolu ‘e he Fale Aleá  ka ko e mafai pe ‘o e Fale Aleá ko hono fili pē ‘o e ‘Omipatimeni, ‘o ‘ikai ke nau kau ki nautolu ‘i he fai tu’utu’uni ki he ngāue ‘a e ‘ōfisí.

“Ko e mafai leva hono uá kuo ‘oange ‘e he laó ma’á e ‘ōfisí ni ko e malava ko ia ke nau tuku atu ha fa’ahinga fakamatala fekau’aki mo e ngāue’angá pe ko e ngāue ‘oku fakahokó. Ki mu’á na’e ‘ikai ke lava, ‘a ia ko e ‘uhinga lahi ia na’e ‘ikai ai ke fu’u ‘iloa ‘a e ‘ōfisí ni ‘i he ta’u ‘e 10 tupu kuohilí. ‘Oku ‘ikai ‘uhinga ‘eni ia ‘e tukuatu ‘a e ngaahi me’a kotoa pē.”

‘I he fakamā’ala’ala ‘a e Pule Lahí ‘o e ‘ōfisí ni, Linda Folaumoetu’i, na’á ne pehē ko e ‘ōfisi ‘eni ‘oku fakalele ia mo fakahoko honau fatongiá ‘o fakatatau ki he ngaahi me’a kuo tu’utu’uni ‘e he laó ke nau fakahokó. ‘Oku ‘i ai leva ‘a e ngaahi fatongia ‘e tolu kuo ‘oange ‘e he laó ke fakahoko ‘e he ‘ōfisí.

“Ko e ‘uluaki, ko ‘emau fakatotolo’i ha lāunga, fekau’aki mo hano pule’i ‘o ha ngāue’anga ‘o kau ai ‘a e ngaahi potungāué, ngaahi poaté mo e ngaahi kautahá. Ko homau tefito’i fatongia hono uá ko ‘emau fale’i ‘a e kakai ‘o e fonuá ‘o felāve’i fakahangatonu mo ‘enau lāungá ‘o tatau ai pē pe ko hono fale’i kinautolu he lāunga ko iá pe ko hono fale’i kinautolu ki ha ngaahi feitu’u ‘e malava ke ‘ave ki ai ‘enau ngaahi lāungá, ‘o fakatatau ki he ‘emau laó, ‘oku ‘ikai ke mau ngāue ki he lāunga kotoa pē.”

“Ko hono tolú leva ‘oku ‘iai ‘a e ki’i tafa’aki makehe ‘oku fekau’aki mo e totonu ‘a e tangatá, ‘oku lave ki ai ‘emau laó kuo pau ke mau ngāue ki ai, ‘o kapau ‘oku tuku mai ha lāunga ha taha ‘oku puke ‘o tauhi fakalao ‘e he kau polisí pe ko ha ni’ihi ‘oku tauhi ‘i he va’a fakalelei ‘atamaí, ‘oku ‘omai he laó kia kimautolu ‘a e mafai ke mau tali ha lāunga ‘oku fakahū mai mei he ni’ihi pēhē.”

‘I he fakamatala ‘a e Talēkita ‘o e Va’a Fakatotoló, Lepaola Vaea ‘oku malava pē ke fakahū ange ‘a e ngaahi lāungá ‘i he ngaahi founga kehekehe, ‘o kau ai ‘a e faitohi ange, fakafonu ‘enau foomu lāunga, ‘īmeili, fetu’utaki telefoni pe ko e a’u tonu ange pē ki honau ‘ōfisí.

“’I he ta’u kuo ‘osi na’e ‘osi a’u pē ‘a e lāunga na’e fakahoko mai ‘o 100. Ko ‘ene ma’u pē, ‘oku mau fai leva hano vakai’i pe ‘oku ‘i he malumalu ‘o e ‘ōfisi ko ‘ení ‘a e mafai ke mau lava ‘o ngāue ki ai, kapau leva ‘oku ‘i homau mafaí temau fetu’utaki leva ki he ngaahi ‘ōfisi ko iá ne fai ‘a e lāungá ‘o fekau’aki mo ia ‘o kamata leva ai ‘a e fetalanoa’aki.’’

“‘Oku mau feinga foki ke tu’u ‘i loto mālie ‘o ‘ikai ke mau kau ki ha tafa’aki, ‘oku ‘i ai ‘a e ngaahi keisi ia ‘oku lava pē ia ke fakalelei’i hono fai ha ngaahi fakataha, pea ‘oku ‘i ai leva ‘a e ngaahi keisi ia ‘oku lava ia ‘o fakalelei’i pē he founga koiá, ‘oku fa’a ui mai leva e ni’ihi ko ‘ení ‘o fai hono faka’eke pea ‘oku falahi leva ‘a e mafai ia ko iá mei he mafai ‘oku fa’a angamaheni’aki, pea fa’u leva ‘a e ki’i lipooti ki he me’a na’e fai pea ‘e tuku leva ‘a e ki’i taimi ki he ni’ihi ko ‘eni kuo lāunga’i mai ke fai ha’a nau tali.”

Kaekehe na’e fakahā ‘e he ‘Omipatimení ‘oku ‘ikai ke ‘i ai hanau mafai ke tu’utu’uni ke tuku ha taha ki tu’a ‘oku ‘i he mafai pē ia ‘o e Potungāue ko iá ke nau fakahoko ‘a e tu’utu’uni ko iá.

“Ko ‘emau ngāué, ko e fokotu’u (recommend) atu pē ‘a e me’a ‘oku totonu ke faí, pea kapau leva ‘e ‘ikai ke nau fai ia ‘oku ‘i ai leva ‘a e sitepu ‘e taha temau hoko hake ki aí.’’

“Ko e tokotaha koē ‘oku ha’u ‘o lāungá ‘oku ‘ikai ke mau kau kimautolu mo e tokotaha ko iá, he ‘ikai ke mau hangē mautolu ia ko ha loea ‘a e tokotaha ko iá, ko ‘ene ha’u pē ‘o tuku mai ‘ene lāungá pea fai leva ‘emau ngāué, ‘o ‘ikai ke mau fakafofonga’i ‘a e tokotaha lāungá pe ngāue’angá ka ‘oku tu’u pē ‘i loto ‘o sio pe koe hā e lelei ko ē ‘oku totonu ke faí.”

Na’e fakamamafa’i foki ‘aneafi lolotonga ‘a e fakatahá ‘e he Pule Lahi ‘o e ‘ōfisí ‘a e mahu’inga ke ‘ilo ‘e he kakaí ‘o e fonuá ko e ngāue ‘oku fakahoko ‘e he ‘Öfisi ‘o e ‘Omipatimení ‘oku ‘ikai ke totongi.

‘Oku tu’u ‘a e ‘Öfisi ‘o e ‘Omipatimení ‘i he tuliki ‘o e Hala Lelué mo e Hala Mateialoná ‘i he funga vaka ua ‘o e Fale ‘o e Sino’i Pa’anga Mālōlō ‘a e Pule’angá, Nuku’alofa.

NGATA’ANGA

Tuku atu mei he: Potungāue Fakamatala ‘Ea, Ma’u’anga Ivi, Ma’u’anga Fakamatala, Fakatamaki Fakaenatula, ‘Atakai, Feliuliuaki ‘o e ‘Ea mo e Fetu’utaki.

 

 

Who's Online

We have 235 guests online

PUBLIC ENTERPRISES