Home / PRESS RELEASE / Royalty / Me'a 'a e Tama Pilinisi Kalauni 'i 'Vaka Taumai'

Me'a 'a e Tama Pilinisi Kalauni 'i 'Vaka Taumai'

E-mail Print PDF

8 'Aokosi, 2010. Ko e me'a 'eni 'a e Tama Pilinisi Kalauni, Tupouto'a Lavaka he ouau tukupale ma‘ae kau pekia he  MV Princess Ashika, Sāpate 08 ‘Aokosi, 2010 he taimi 3:00 efiafi 'i he Fa'itoka ko 'Vaka Taumai'.

"Tapu mo e ‘Afio ‘a e ‘Otua Mafimafí, Tapu mo Pilinisesi Siu‘ilikutapu mo e Fale ‘o Tupou, Tapu mo Nōpele Fakafanua mo Hou‘eiki, Tapu mo e Hou‘eiki Minisitā e Kalauní, kau Fale Aleá, Tapu mo e kau Fakafofonga e ngaahi Pule‘anga Mulí, Tapu mo Kula mo Ha‘a Matapule, Tapu mo e ‘Eiki Palesiteni mo Ha‘a Lotu, Tapu mo e Sea mo e Tokoni e Kōmiti ‘Pikipiki-hama-kae-Vaevae-Manavá, Tapu mo e ngaahi fāmili ‘o e kau pekia, pea tapu mo kimoutolu kotoa ‘oku tau lōnuku mai ki Vaka Taumai he ‘ahó ni.

Fakafeta‘i ki he ‘Otuá, ko e fakahoko lelei ‘o e ouau e ‘ahó ni. Ko e kakato ia e fononga mai he ta‘u ‘e taha na‘e hoko ki he MV. Princess Ashika. ‘I he ta‘u kuo‘osi na‘a ku folau mai ai, he na‘e ‘iai e faingamalie keu ngāue fakataha mo e Kōmiti ‘Pikipiki-Hama-kae -Vaevae-Manava'. Na‘e lava keu foaki atu ha tokoni mei he Komití ni ki he ngaahi fāmili na‘e mole ‘e nau mo‘uí, pea fakahoko ‘eni he Fale Fakamanatu ‘o Kuini Salote.

Ko e taha e ngaahi faka‘amu na‘e fakahoko mai kiate au mei he Komití ni, ko e fiema‘u ke fokotu‘u ha Maka Fakamanatu ‘o e kāinga ne pekiá. Ko e taimi na‘e ‘api‘api, pea na‘a ku fakahānge ke nau kumi ha feitu‘u ‘e ala tu‘u ai e Maka Fakamanatu pea ko au teu fai ‘a e kole ki he feitu‘u koia. Na‘e lava kakato ‘a e tafa‘aki ‘a e Komití ni. Na‘e fai ‘a e vakai ki he feitu‘u ke tu‘u ai ‘a e Maka, ko e konga kelekele ia ‘o e Pule‘anga. ‘I he talanoa lelei pea mo e Pule‘anga na‘e mahino mai ai ‘oku ‘iai ‘e nau palani ngāue pea ‘oku nau fiema‘u honau kelekelé.

Koia, ne pau ke toe fai ha vakai ki ha feitu‘u ‘e taha. Ko e fiema‘u ke tu‘u ‘o hanga ki tahi. Kae pango ‘oku ‘ikai ke ‘iai ha kelekele ia ‘o e Pilinisi Kalauni ‘i Nuku‘alofá ni ! Koia ai, na‘a ku fekau ‘a Ata, ke ‘alu ‘o fai e kumi pea ko hono ola eni, ko e loto lelei ‘o foaki mai ‘e Nōpele Fakafanua ‘a e konga ko‘eni ‘i ‘Vaka Taumai' ke tu‘u ai ‘a e Maka mo e Fakamanatu pea ke ‘oua na‘a ngalo si‘i kau pekia.

Ko e fakamatala ki 'Vaka Tauma'i ‘i Ono‘aho, ko e tu‘u‘anga ia e Temipale ‘o e Lotumu‘a pea mo e Fale Hūfanga ‘o e Kau Taulá. Ko e Fale Hūfanga ‘o Makaui, ki he Taula Tevolo ‘o e Tu‘i e Ha‘a Fakafanua koē ko ‘Moko Hikuvalu', ‘a ia ko e taha e ngaahi ‘Otua ‘o Ono‘aho ‘o Ma‘ufangá. Ko e fangá ni foki na‘e fa‘a tau mai kiai ‘a e ngaahi folau Kaliá mei he ‘Otumotu mo e ngaahi fonua kaunga‘apí.

Na‘e toki hoko ‘a ‘Vaka Taumai' ko e 'Mala‘e', ‘i he hili hono fai ai ‘a e ‘uluaki ‘Ulukalalá, koē ko ‘ ‘Ulukalala Ma‘ufanga'. Ko ‘Ulukalala Ma‘ufanga, ko ‘Ene ‘Eiki ko Tuituiohu pea ko ‘ene fa‘ee ko 'Talau-mo-Te‘emoa', ko e ‘ofefine ‘o Luani. Ko Ha‘a Takalaua pe Ha‘a Vaea, ‘a Luani mo Fakafanua, ko e Fale'alo ‘o Vaea Tu‘i Ha‘atakalaua. Na‘e toki faka‘auha ‘e Taufa‘ahau mo e 'Tautahi' ‘a e ngaahi Temipale mo e 'Fale Hufanga' ‘o e ngaahi ‘Otua mu‘a, pea tu‘utu‘uni ke tali ‘a e Lotu faka-Kalisitiane.

Ko ‘Vaka Taumaí', ‘oku tatoka ai ‘a e kau Fakafanuá, ‘a ‘Fakafanua Lelea-‘a-Fafine-‘o-Hala Tukutonga'. ‘Fakafanua Pakupaku-‘i-‘Aho-fakasiu'. ‘Fakafanua Siaki ‘Apolosi' mo ‘Fakafanua Sioeli Fatafehi'. ‘Fakafanua Sailosi'. ‘Fakafanua Kisione'. ‘Fakafanua Kinikinilau' pea mo ‘Fakafanua Tutoatasi', pea pehe ki he ‘enau ngaahi fānau mo e makapuna pea tatoka ai mo e Hou‘eiki ‘e ni‘ihi, ‘o hange ko Lavaka Fanua‘uli pea mo e Fusitu‘a na‘e pekia he mahaki faka‘auha he ta‘u 1918.

Ko e faka-e-vaha na‘e hoko he 2009 ko e taha pe ia ‘o e ngaahi fakatamaki na‘e hoko ‘i he mamani, ‘i he fononga atu na‘a tau fai he ta‘u kuo maliu atu. ‘Oku fakautuutu hono maumau‘i ‘o e ‘Atakai, ‘o ha Māmani faka‘ofo‘ofa. ‘Oku tau fe‘ao mo e peau-lahi ‘o e tu‘utamaki faka-pa‘anga. Ko e hokohoko ‘a e seini-‘o e- fetaa‘aki, faka‘auha mo e mate, ko e tukufakaholo ‘o e fakavahavaha‘a mo e ngāue siokita.

Ka ‘oku ‘ikai ko e ola ‘o e ngāue he faingata‘a faka-māmani lahi mo e faka-e-vaha na‘e hoko, ke to‘o ai ‘e tau ‘amanaki, ka ‘oku hoko ia koha faingamālie ke tau ngāue-fakataha, ‘i he fakalotolahi mo e fepoupou‘aki ke Langa-hake ‘e tau mo‘ui. Langa-hake ho tau famili pea langa-hake hotau fonua !
Ko e fakalelei, ‘oku ‘ikai ko ha me‘a Faingofua, ka ‘oku malava neongo ‘a e mamahi mo e faingata‘a‘ia. ‘Oku malava ‘i he ako, ako mei he fahalaaki, mo e Tōnounou. Malava ‘i he ‘ilo mo e mahino, pea lava ‘o fakamolemole‘i.

Ko ‘ofá ko e fu‘u ivi-malohi. Ko e ivi ‘oku a‘u ki he kakaí, a‘u ki he lotō, pea a‘u ‘o liliu. Ko ‘Ofá ‘oku Pukepuke Kakai. Ko ‘ofá ke foaki pea ke mo‘ui‘aki. ‘Oua ‘e tuku ke nofo ‘a e Tāufehi‘á mo e ‘itá ‘iate kitautolu. ‘Ikai ke ma‘u ai ha Fakalelei pea he ‘ikai ke fai ai ha Langa-hake.

Tau fakafeta‘i ki he ‘Otua, ko e fakahoko ‘a e ‘ahó ni mo hono Maka Fakamanatu. Ko e fakamanatu ‘o e kakai kuo pekia pea mo e fakamanatu kiate kitautolu ‘oku ‘i heni. Ko e Mo‘ui, ke nofo vā-lelei ‘a e Tangata mo hono Kaunga‘apí pea mo e Tangata mo hono ‘Otuá. ‘Oku ou fakamālō ki he Komiti mo e Kautaha Melie-mei-Langi, ‘i hono fakapa‘anga mo fakahoko ‘a e ngāue lahi mo lelei, ke tu‘uloa.

Kuou fakamālō ki he ngaahi fāmili ‘o e kau Pekia, ‘i he poupou mo e tokoni ki he ngaahi fakamatala mo e taa. ‘Oku ou fakamālō ki he ‘Eiki Palesiteni mo e kau Taki Lotu, kau Hiva mo e kau ifii ‘i he ouau faka-Laumalie ‘o e ‘aho. Pea kuou fakamālo ki he ‘Eiki Ma‘utofi‘a, ‘a Fakafanua he ‘ene ma‘u e Laumalie ‘o e fakalelei kae ‘inasi e kau pekia hono tukufakaholo mo hono tofi‘a ke nau tatoka mo Hou‘eiki ‘i Vaka Taumai. Tau fakalelei pea tau ngāue fakataha, ke langa hake hotau fonua...... Kuou ‘Ofa :Lahi Atu.

NGATA'ANGA.

Hikitatau moe Fokotu'utu'u 'e he: Potungaue Fakamatala moe Fetu'utaki, Nuku'alofa, 2010.

Last Updated ( Monday, 25 July 2011 10:12 )  

Who's Online

We have 241 guests online

CONSULATES/EMBASSIES

PUBLIC ENTERPRISES