Tali 'e he Kulupu 'Esia-Pasifiki 'Ave pa'anga fakapulipuli (APGML) 'uluaki Lipooti 'a Tonga

E-mail Print PDF

27 Siulai 2010  ‘I he ‘aho 14 ‘o Siulai 2010 na'e hanga ai ‘e he fakatahi lahi ‘a e ngaahi fonua memipa ‘o e Kulupu ‘Esia Pasifiki ki hono fe'ave'aki fakapulipuli ‘o e pa'anga kaka (APGML) ‘o tali ‘a e fuofua lipooti na'e fakaha ai hono sivi'i ‘a e ngaahi founga ‘a Tonga ki hono fakafepaki'i ‘o e fe'ave'aki fakapulipuli ‘o e pa'anga kakaa pehe ki hono fakapa'anga ‘o e tau toitoi (AML/CFT). Ko e APGML ko ha sino fakafeitu'u ia ‘o e ngaahi fonua ‘e 40 mei he feitu'u ‘o ‘Esia mo e Pasifiki.


Ko e lipooti ko eni ne fa'u ia ‘e ha kau taukei ‘e toko 5 mei Hong Kong, ‘Aositelelia, Nu'usila, ‘Otu Motu Kuki pehe ki he tokotaha fakahoko ngaue ‘a e APGML, ‘a ia na'a nau ‘i Tonga ni fe'unga mo e uike ‘e ua ‘i he kamata'anga ‘o Novema 2009 ke fakahoko ai ‘a e sivi ko'eni. Na'e tanaki ‘e he timi ko'eni ‘a e ngaahi fakamatala hili ‘enau fakataha mo e pule'anga Tonga mo e kakai mo e ngaahi kautaha fekau'aki.


Koe taumu'a tefito ‘o e APGML ko hono fakapapau'i ‘oku hanga ‘e he ngaahi fonua memipa ‘o
paasi e ngaahi lao pea fokotu'u mo e ngaahi sino ma'u mafai kenau malava lelei ‘a hono malu'i honau
ngaahi fonua mei he fe'ave'aki fakapulipuli ‘o e pa'anga kakaa pehe ki hono faka-pa'anga ‘o e tautoitoi.
‘Oku fakatefito ‘a e tokanga ke hanga ‘e he fonua memipa kotoa ‘o fakahoko ‘a e ngaahi fiema'u ‘oku
fakaha ‘e he ngaahi fokotu'u ‘e 40 pea mo e ngaahi fokotu'u makehe ‘e 9 ne fokotu'u ‘e he Kau Ngaue
Makehe ki he Ngaahi Ngaue Faka-Pa'anga (Financial Action Task Force pe FATF).
Ne fokotu'u ‘a e FATF pea mo e APGML ‘e he kau taki ‘o e ngaahi fonua G7 (kulpu ‘o e kau
minisita pa'anga mei he ngaahi fonua ‘e 7 ‘oku tu'ukimu'a pe lalahi taha ‘enau sekitoa ngaue'anga) ‘i he
‘enau fakatokanga'i ‘e malava ke hanga ‘e he fe'ave'aki fakapulipuli ‘o e pa'anga kakaa pea mo hono
faka-pa'anga ‘o e tautoitoi ‘a e maumau lahi ‘aupito ki he ngaahi sekitoa fakapa'anga pe ngaahi pangike
faka-fonua, fakafeitu'u pehe ki he fakamamani lahi, pea malava foki kene faka'ai'ai ‘a e ngaahi ngaue
ta'efakalao pea mo hono fe'ave'aki ‘a e ngaahi koloa ta'efakalao ‘i mamani.
2
Fakatatau ki he lau ‘a Siosi Mafi, ko e Kovana ‘o e Pangike Pule Fakafonua ‘o Tonga, pea ko ia
foki na'a ne taki ‘a e kau fakafofonga ‘a Tonga ki he fakataha fakata'u ‘a e APGML, "Ko hono tali ‘a e
lipooti ko eni ‘a Tonga, koe taha ia ha ngaue mahu'inga ‘aupito ki he founga ngaue fakalao mo
fakapa'anga ‘a Tonga. Kuo hoko eni ke fuatautau ‘a Tonga ki he ngaahi tu'unga fakatu'apule'anga, pea
kuo fakakau ‘a Tonga ki he ngaue fakafeitu'u mo fakamamani lahi ki hono fakafepaki'i ‘o e AML/CFT."
Na'a ne toe pehe foki "Ko e pole tefito ‘i he taimi ni ki he Pule'anga Tonga mo hono kau ma'u
mafai kenau fakahoko ‘a e ngaahi liliu faka-lao, faka-tu'utu'uni mo faka-pa'anga ke fakamalohi'i ‘a e
ngaahi matavaivai ‘i he founga ngaue ‘a Tonga felave'i mo e AML/CFT, ‘a ia na'e fakaha ‘i he lipooti ni.
Kapau ‘e ‘ikai ke fakahoko ia, ‘e malava ke lau ‘oku ta'efalala'anga ‘a e ngaahi founga ‘a Tonga
fekau'aki mo e ngaahi ngaue faka-pangike mo faka-pa'anga, founga malu'i ‘o e kau ‘aafonua mo e
fakahoko ‘o e lao, pea ‘e hoko ai ‘a e ngaahi uesia mo e ngaahi ola lalahi faka-mamani lahi. ‘E malava
kene uesia ‘a e ngaahi va faka-tu'apule'anga ‘a Tonga mo e ngaahi fonua memipa kehe ‘o e APG, kau ai
‘a e ngaahi va faka-pangike, tokoni mei muli, fakahu pa'anga mei muli etc.. ‘Oku mahino oku ‘ikai ketau
fiema'u ke hoko ‘a Tonga ke unga ai ‘a e ni'ihi ‘oku nau fe'ave'aki fakapulipuli ‘a e pa'anga kakaa mo
kinautolu ‘oku nau fakahoko ‘a e ngaahi ngaue ta'efakalao ni."
Kimu'a pea fakahoko ‘o e sivi ni, ne hanga ai ‘e he Komiti ‘a e Pule'anga ki he Ngaahi Ngaue ki
hono Fe'ave'aki Fakapulipuli ‘o e Pa'anga Kakaa mo hono Faka-Pa'anga ‘o e Tautoitoi ‘o teuteu ‘a e
ngaahi liliu faka-lao na'e fiema'u ‘e Tonga ke malava ke fakahoko ‘a e ngaahi fiema'u. Ka, koe ‘uhi koe
fu'u mahu'inga ange ‘a e tokanga ki he ngaahi ngaue ki he liliu fakapolitikale, pea mo hono faka'aho ‘a
hono sivi'i ‘o Tonga ‘i Novema 2009, ne hanga ai ‘e he Komiti ‘o fakahoko ha tu'utu'uni ke toloi ‘a hono
fakahoko ‘a e ngaahi liliu ko eni ki he lao, kae ‘oua kuo lava ‘a hono fakahoko ‘a e sivi pea ke ne tuhu'i
mai ai ‘a e ngaahi liliu kotoa ‘aia ‘oku fu'u fiema'u ‘e Tonga ke fakahoko. Ne fakatokanga'i ‘e he kau
fakafofonga ‘o e ngaahi fonua ‘a e me'a ni, pea ne nau fakalotolahi'i ‘a Tonga ke fakahoko ‘a e ngaahi
liliu faka-lao ko'eni he vave taha pea fa'u ha palani fakahoko ngaue ke lava ai ‘a Tonga ‘o fakahoko ‘a e
ngaahi fiema'u. ‘Oku fiema'u ‘a Tonga ke lipooti ki he fakataha lahi ‘i he ta'u kaha'u ‘a ‘ene palani
fakahoko ngaue.
Ne kau atu foki ‘i he kau fakafofonga ‘o Tonga ni ‘a e Fakahinohino Lao Seniale, ‘Aminiasi
Kefu, pehe kia ‘Ungatea Latu, koe Pule Le'ole'o ki he Va'a ki he Ngaahi Sino Faka-Pa'anga mo e Ngaahi
Maketi ‘o e Pangike Pule Fakafonua ‘o Tonga.
3
Ne fakahoko ‘a e fakataha lahi ‘a e kau memipa ‘o e APGML mei he ‘aho 12 ki he 16 Siulai, pea
ne talitali mo tokanga'i kinautolu ‘e he pule'anga Singapore ‘i he Suntec City Convention Centre.
---------- RELEASE ENDS -----------
Released by:
The Secretariat
Committee on Money Laundering and Terrorist Financing Activities
c/ Crown Law Department
NUKU'ALOFA
For further information, please contact:
The Solicitor General
Crown Law Department
Lavinia Road
NUKU'ALOFA
Telephone: (676) 24055/24007
Facsimile: (676) 24005
Email: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Last Updated ( Wednesday, 24 August 2011 23:23 )  

Who's Online

We have 251 guests online

PUBLIC ENTERPRISES